Għandek xi diffikultà fl-ortografija?

L-Akkademja tal-Malti se torganizza sessjoni li fiha se jkunu mwieġba d-diffikultajiet tal-għalliema fuq l-ortografija Maltija. Din se ssir il-Ġimgħa, 27 ta’ April 2012, mill-5.30pm sas-7pm fiċ-Ċentru Nazzjonali tal-Kurrikulu (NCC), il-Ħamrun, u se titmexxa mis-Sur Carmel Azzopardi.

L-għalliema tal-primarja u s-sekondarja mħeġġin jattendu u jistaqsu l-mistoqsijiet tagħhom fuq l-ortografija tal-Malti. Napprezzaw ħafna jekk il-mistoqsijiet jintbagħtu minn qabel lis-Sur Azzopardi f’dan l-indirizz ħalli jkun jista’ jitkellem direttament dwarhom dakinhar ta’ din is-sessjoni. L-għalliema jistgħu jistaqsuh xi mistoqsijiet dak il-ħin ukoll.

Kulħadd huwa mistieden jattendi u l-attendenza hija bla ħlas.
 
Is-Sur Carmel Azzopardi hu l-President tal-Akkademja tal-Malti u kien għalliem tal-Malti għal ħafna snin. Huwa kittieb u jispeċjalizza fl-ortografija Maltija.
 
Fuq din is-sessjoni nħarġet din iċ-ċirkulari għall-iskejjel.

Għal tagħrif ieħor dwar din is-sessjoni u għal aħbarijiet oħra dwar il-lingwa Maltija tista’ tara wkoll is-sit tal-Akkademja tal-Malti.

Riżorsi tal-Ħiliet Bażiċi

Għeżież għalliema tal-ħiliet bażiċi,

Wara r-rispons li tajtuna fil-korsijiet ta’ taħriġ għall-għalliema tal-ħiliet bażiċi tas-sekondarja li saru fi Frar u Marzu 2012, f’Malta u Għawdex, kull xahar se nibdew intellgħu għadd ta’ riżorsi fit-Taqsima tal-Ħiliet Bażiċi ta’ dan is-sit, biex tinqdew bihom fil-lezzjonijiet tagħkom.

L-ewwel tliet riżorsi huma:

a) l-ittri żgħar tal-alfabett
b) l-ittri kbar tal-alfabett
ċ) lista ta’ kliem ewlieni

Dawn l-ittri u l-kliem jistgħu jiċċekknu u jitkabbru skont il-ħtieġa, u jitqasqsu f’kartini jew leħħiet skont il-miri tat-tagħlim tal-lezzjoni, u l-għadd ta’ studenti u l-ħtiġijiet individwali tagħhom. L-ittri jistgħu jintużaw biex l-istudenti jgħaqqduhom f’sillabi, jekk l-għalliem/a jkun qed juża l-metodu tal-ispellija, jew biex l-istudenti jgħaqqduhom ħoss, ħoss (ittra, ittra) fi kliem ħafif, monosillabiku u l-bqija, jekk l-għalliem/a jkun qed jinqeda bil-metodu fonetiku. Il-kliem jista’ jintuża għal bosta taħriġiet, fosthom mill-għalliema li jinqdew bid-dettat.

 

 

Ħajr u stedina

Nixtiequ nifirħu u nroddu ħajr lill-għalliema tal-Iskola Primarja tar-Rabat, is-Sa Claire Sammut tar-riżorsi sbieħ u interessanti li qed toħloq għat-tagħlim tal-Malti fil-primarja. Waħda mir-riżorsi tajbin għas-sitt sena tal-primarja fuq il-verbi trilitteri u kwadrilitteri ssibuha minn hawn.

Inħeġġu lill-għalliema joħolqu riżorsi simili bil-kompjuter jew b’mezzi oħra, fosthom għall-bord intelliġenti u jgħadduhomlna ħalli nkattru l-għadd ta’ riżorsi li qed intellgħu f’dan il-bank ta’ riżorsi. Tajjeb infakkru lil kull min jinqeda b’dawn ir-riżorsi biex jirrispetta d-drittijiet tal-awturi.

Mistoqsija u Tweġiba 23

staqsiMinn Olvin Vella

Niktbu il-bogħod jew ’il bogħod?

Meta ngħidu telaq ’l hemm jew ħares ’l isfel, ’l hija taqsira ta’ lejn (u m’għandha x’taqsam xejn mal-artiklu u allura ma nagħmlux sing). Minħabba li hawnhekk għandna taqsira ta’ lejn, l-użu tat-taqsira jintrabat ma’ xi direzzjoni.

Ngħidu aħna:
’l hemm
’l hawn
’l hinn
’l isfel
’il bogħod
’il fuq
’il barra
’il ġewwa
’il quddiem
’il fejn

Kif qed naraw fl-aħħar eżempji, it-taqsira ’l inżidulha l-vokali tal-leħen meta jkollna bżonnha.

Eż 1 Tlajna ’l fuq.
Eż 2 Inżilt ’l isfel.
Eż 3 Ġrejt  ’il barra.
Eż 4 ’Il fejn sejjer?

Noti oħra

1. Bi drawwa (u skont ir-regoli attwali tal-kitba) qatt ma niktbu ’l ura (il-maqlub ta’ ’l quddiem), imma lura.

2. Il-virgoletta fit-taqsira tinkiteb “magħluqa”, jiġifieri tħares lejn ix-xellug. Meta nkabbru narawha hekk:

3. Il-kitba tat-taqsira ta’ lejn kumbinazzjoni taqbel mat-taqsira ta’ lil (eż. Tajt ktieb ’il ħija.)