Merħba għas-Sena Skolastika 2026–2027!

Id-Dipartiment tal-Malti fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni jawgura lill-istudenti kollha sena skolastika mimlija tagħlim, suċċess u esperjenzi sbieħ.

Nistednukom tkomplu tkunu kurjużi, dedikati u kburin bil-lingwa Maltija, li hija parti importanti mill-identità u l-kultura tagħna.

Inwegħdukom l-appoġġ u l-għajnuna kollha meħtieġa biex tkomplu tiżviluppaw il-ħiliet u t-talenti tagħkom.

Nawgurawlkom sena skolastika mill-isbaħ!

Nawgurawlkom sena skolastika mill-isbaħ u mimlija suċċess!

L-Innu Nazzjonali fl-iskejjel

F’serata li saret f’ġieħ il-Poeta Nazzjonali Dun Karm Psaila, il-Ħamis 24 ta’ Ottubru 2014, fil-Palazz ta’ Sant’Anton, il-President ta’ Malta l-E.T. Marie Louise Coleiro Preca rrimarkat kemm hu ta’ niket għaliha li tinnota kemm studenti Maltin ma jafux l-innu Malti.

Sostniet li “bħala ċittadini ta’ pajjiż li jgħożż l-identità, is-sovranità u l-istorja tiegħu, għandna nkunu kburin li aħna wkoll għandna l-Innu Nazzjonali tagħna li huwa msejjes fuq kliem li jgħaqqadna bħala Maltin, u mnebbaħ minn valuri ta’ solidarjetà li jsawwarna bħala poplu.”

Il-President saħqet li l-Innu Malti ma nkitibx b’kumbinazzjoni u li warajh għandu ġrajja tassew interessanti u li kull wieħed u waħda minna għandu jkun jafha. Kellu jkun it-tabib Robert Samut li meta mitlub ikanta l-innu ta’ pajjiżu ntebaħ li Malta ma kellhiex innu nazzjonali u tħajjar jikkomponi melodija huwa stess meta wasal lura f’pajjiżu mill-Università ta’ Edinburgh. Samut semma’ l-melodija tiegħu lil Dr A.V. Laferla, li kien Direttur tal-Iskejjel Elementari tal-Gvern, u minn naħa tiegħu, Laferla għadda l-kompożizzjoni lil Dun Karm – għax kellu stima kbira lejn il-poeta – biex jikteb kliem bil-Malti għaliha, bil-ħsieb li l-melodija u l-versi jibdew jitkantaw, bħala innu, mit-tfal tal-iskejjel tal-Gvern.

“Uliedna jeħtieġ li jżommu f’moħħhom u jiftakru tul għomorhom li qabelxejn aħna nies ta’ fidi u għandna ngħożżu l-identità tagħna: tradizzjoni qadima li għandna ngħożżuha bħala wirt tagħna kollha kemm aħna. Il-ħolma kbira li ħolmu missirijietna u ommijietna għandna ngħadduhielhom biex Malta tibqa’ Maltija, fl-ilsien u fil-qalb.”

Huwa għalhekk li faħħret lill-Akkademja tal-Malti u lill-Ministeru tal-Edukazzjoni li stampaw kartelluni bl-Innu Malti biex jitqassmu fl-iskejjel Primarji u Sekondarji kollha kemm tal-Istat, kif ukoll tal-Knisja u Indipendenti. ‘Il quddiem, l-iskejjel se jingħataw ukoll CD biex il-kliem ta’ Dun Karm u l-melodija ta’ Robert Samut jibqgħu mnaqqxa għal dejjem f’qalbna.

Il-President Coleiro Preca qalet li b’dawn l-għodod f’idejna, tittama li fl-iskejjel kollha ta’ Malta u Għawdex jinstema’ mill-ġdid jidwi l-Innu Nazzjonali tagħna.

Ara l-istqarrija uffiċjali, maħruġa mill-Uffiċċju tal-President, minn hawn.

Aktar kanzunetti bil-Malti għat-tfal

Għeżież għalliema u ġenituri, ħsibna li nilqgħukom għas-sena skolastika l-ġdida b’rigal ta’ sitt kanzunetti ġodda bil-Malti għat-tfal ċkejknin. Dan huwa frott proġett ieħor bejn id-Dipartiment tat-Tmexxija tal-Kurrikulu u l-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti. Nirringrazzjaw lilhom it-tnejn u lill-awturi u l-kompożituri tas-sitt kanzunetti.

Dawn il-kanzunetti nħadmu apposta biex jitkantaw mit-tfal fil-klassijiet mal-għalliema, u fid-djar mal-ġenituri. Fil-fatt, fil-filmat ta’ kull kanzunetta tidher żigarella bil-kliem tagħha ħalli t-tfal ikunu esposti għall-kliem miktub. Nittamaw li kemm intom kif ukoll it-tfal tagħkom tieħdu gost bihom.

Sadattant, il-kanzunetti dehru fis-sit tal-aħbarijiet newsbook u aħna qed naħdmu biex intellgħu aktar kanzunetti ħelwin bħal dawn, bil-lingwa sabiħa tagħna!

Dawn t’hawn taħt huma biss tnejn minnhom, imma l-kanzunetti ssibuhom kollha fuq l-istazzjon tal-YouTube tagħna, ilsien pajjiżi. Għalhekk tistgħu tużawhom ukoll mat-tfal mit-tablet jew mill-ismartphone.

Tista’ tara wkoll iċ-ċirkulari fuq dan il-proġett, minn hawn.

DAWN HUMA BISS TNEJN, KEMM TIEĦU IDEA. HEMM ERBGĦA OĦRA JISTENNEWK, HAWN!

Inżommu l-irwiegel għas-sena d-dieħla

Li wieħed iżomm l-irwiegel hija tradizzjoni antika ħafna tagħna l-Maltin. Huwa mod li missirijietna kienu jużaw biex ibassru t-temp tas-sena li tkun ġejja.

Din tal-irwiegel nistgħu nużawha mat-tfal tagħna biex inbassru t-temp tas-sena li ġejja, l-2014. Agħfas hawnhekk u niżżel it-tabella. Din tista’ tkabbarha u tipprintajaha, u mbagħad twaħħalha fil-klassi. Wara t-tabella ssib ukoll għadd ta’ stampi tat-temp li tista’ tqasqashom biex timla t-tabella bihom.

Żomm f’moħħok li l-irwiegel nibdew noħduhom fit-13 ta’ Diċembru, jiġifieri l-Ġimgħa li ġej. Kull ġurnata naqsumha fi tlieta, jiġfieri filgħodu jfisser il-bidu tax-xahar, nofsinhar ifisser nofs ix-xahar, u filgħaxija tfisser l-aħħar tax-xahar.

Mela, jekk filgħodu tat-13 ta’ Diċembru jkun bnazzi, ifisser li l-bidu ta’ Jannar li ġej se jkun bnazzi. Jekk f’nofsinhar ikun il-maltemp, ifisser li f’nofs Jannar li ġej se jkun maltemp. U jekk filgħaxija tat-13 ta’ Diċembru jkun imsaħħab, ifisser li lejn tmiem Jannar li ġej se jkun imsaħħab. 

Mela għax ma tippruvawx iżżommu l-irwiegel fil-klassijiet tagħkom? Tistgħu tqabddu lit-tfal stess iżommu l-irwiegel u tiktbuhom fit-tabella li għamilnielkom. Ħudu gost!

Nirringrazzjaw lil Helen Barbara li ħejjiet it-tabella.

Mistoqsija u Tweġiba 33

Minn Olvin Vella

X’niktbu: bżonnjuż jew bżonjuż?

Ikteb bżonjuż, b’n waħda.

Biex nirraġunaw għala, irridu bilfors nagħmlu referenza żgħira għat-Taljan. L-erba’ kelmiet li ġejjin jispiċċaw -nn fil-Malti, imma fit-Taljan insibuhom miktubin bil-gn:

It-Taljan Il-Malti
bisogno   bżonn
disegno   disinn
degno    denn
impegno   impenn

Meta dan il-kliem fil-Malti nżidulu suffiss li miegħu jitlob j, ngħidu aħna s-suffiss tal-plural i, inwaqqgħu waħda mid-doppja n: disinji, denji, impenji.

Fil-mistoqsija li saritilna, is-suffiss uż jitlobna nżidulu miegħu j, u għalhekk nerġgħu nwaqqgħu waħda mid-doppja n: bżonjuż.

Eżempji oħra huma: iddisinjat, impenjat.

Dan l-argument japplika wkoll għall-kliem li jispiċċa –ll u li fit-Taljan insibuh miktub bil-gl:

It-Taljan            Il-Malti
sbaglio żball, żbalji, żbaljat
dettaglio  dettall, dettalji, dettaljat