Mistoqsija u Tweġiba 13

Posted on by

Minn Olvin Vella

staqsiX’għandna niktbu  <issuġġerit> jew <suġġerit>?

1. It-tnejn tajbin. Ir-regola li rridu nżommu d-duplikazzjoni tal-konsonanti tal-bidu tiswa biss għall-verbi.

Verb
kkanċella, jikkanċellaw
pprotesta, nipprotestaw

Partiċipji Passivi
ssuġġerit, suġġerit
pprotestat, protestat

2. Mhux il-partiċipji passivi kollha għandhom żewġ forom varjanti.

Verb
pparkja

Partiċipju Passiv
pparkjat (mhux parkjat).

3. Ninnutaw ukoll li ċerti forom tal-partiċipji passivi mhumiex meqjusin standard allavolja (i) jinstemgħu u (ii) l-forma tagħhom hi grammatikalment korretta.

Partiċipji Passivi
suġġerit, ssuġġerit, ssuġġerut
deċiż, ddeċidut

Ninnotaw li “ssuġġerut” u “ddeċidut” ma jitqisux standard għax il-kelliema ma jpoġġuhomx fl-istess livell tal-forom l-oħra, imma taħthom. Lil dawn il-forom “inferjuri” ħafna drabi norbtuhom mal-kelliema li mhumiex tal-iskola (għax min tgħallem it-Taljan l-iskola jaf li oriġinarjament kienu suggerito u deciso).

Madankollu, kif għedna hawn fuq, grammatikalment “ssuġġerut” u “ddeċidut” huma mibnija “tajjeb” bħal “ċedut”, “spiċċut”, “emmnut”.

Tgħiduli, huwa ġust allura li forom bħal issuġġerut, li l-unika ħtija tagħhom hija li meta daħlu fil-Malti ma komplewx jimxu bħall-oriġinal fit-Taljan, jinqatgħu mill-Malti Standard? Lingwistikament ma jagħmilx sens li nagħżlu bejn forma u oħra skont l-oriġini tagħhom.

Madankollu, il-kelliema jagħmlu dawn l-għażliet il-ħin kollu. Ċertu kliem jiġi ’l quddiem minħabba l-moda (eż. bomba – “offerta bomba”) u kliem ieħor għaddej minn agunija (eż. qabla u moxt). Għax il-lingwa hi ħajja f’ħalqna u AĦNA qed nagħżlu l-ħin kollu x’ngħidu biex inħossuna milqugħin min-nies ta’ madwarna.

4. Xi drabi żewġ forom varjanti jiksbu tifsira differenti.
eż. “Mark huwa konfuż” ma tfissirx li “Mark huwa kkonfondut”.

Iltaqa’ ma’ Kittieb Malti (kors)

Posted on by

Id-Direttorat għat-Tagħlim tul il-Ħajja u l-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb se jtellgħu l-kors għall-adulti ‘Iltaqa’ ma’ Kittieb Malti’ bejn Ottubru 2010 u Mejju 2011.

Dan il-kors se jagħti l-opportunità lil dawk preżenti li jiltaqgħu mal-kittieba tagħna b’mod mill-iktar informali.  Fil-kors se jieħdu sehem l-awturi ewlenin ta’ pajjiżna u ħa jkunu mistħarrġa diversi ġeneri ta’ kitba.  Il-kors hu miftuħ ħafna u se jħadden firxa wiesgħa sew ta’ awturi.

L-applikazzjonijiet jiġu milqugħa mid-Direttorat għat-Tagħlim tul il-Ħajja bejn l-20 ta’ Awwissu u 3 ta’ Settembru 2010.

Min interessat, mitlub jikseb iktar informazzjoni billi jċempel fuq 2598 2444 jew jikteb: eveningcourses.meef@gov.mt.

Il-Bank tar-Riżorsi tal-Malti

Posted on by

Nagħtikom merħba f’dan il-blogg tal-Malti. Konna ilna naħsbu biex noħolqu din l-għodda elettronika għalikom l-għalliema tal-primarja biex mhux biss tkunu informati bl-aħħar tagħrif fuq dak kollu li għandu x’jaqsam mal-Malti, imma jkollkom ukoll riżorsi differenti biex tieħdu ideat minnhom u tużawhom fil-klassijiet tagħkom.

Huwa għalhekk li ddeċidejna li nsemmu dan il-blogg “Il-Bank tar-Riżorsi tal-Malti”. Ir-riżorsi ssibhom mill-menù ta’ fuq u mit-taqsimiet tal-ġenb.

Imma ma nistgħux nibnu bank ta’ riżorsi jekk inti wkoll ma tagħtix sehmek. Jekk għandek xi materjal li tixtieq taqsmu magħna, nitolbuk tgħaddihulna, u jidher f’ismek. Iktar ma jkollna materjal, iktar ikollna riżorsi differenti li nkunu nistgħu nużawhom mal-istudenti ta’ livelli differenti.

Jekk għandek xi kumment jew tixtieq tiltaqa’ magħna, iktbilna.

David Agius Muscat
Uffiċjal tal-Edukazzjoni għall-Malti

Iċ-Ċentru tal-Kurrikulu
Triq Sarria
Il-Furjana FRN 1460

Tel. (+356) 2558 7101

Kotba ġodda għat-tagħlim tal-Malti

Posted on by

Sejħa għal kotba ġodda tal-lingwa Maltija għat-3 u r-4 Sena tal-Primarja

Id-Direttorat għal Kwalità u Standards fl-Edukazzjoni ħareġ avviż fil-Gazzetta tal-Gvern (tal-14 ta’ Mejju 2010, nru 18,593, p. 4185) għal sottomissjoni ta’ kotba tal-lingwa Maltija tat-3 u tar-4 Sena tal-Primarja. Is-sejħa tagħlaq il-Ħamis, it-3 ta’ Ġunju 2010. 

Kotba ġodda tal-lingwa Maltija għall-5 u s-6 Sena tal-Primarja

Mis-sena skolastika li jmiss (Settembru 2010) il-klassijiet tal-5 u s-6 Sena tal-Primarja se jkunu qed jużaw dawn il-kotba:

Stilel 5 u Kalejdoskopju 5 għall-5 Sena

Stilel 6 u Kalejdoskopju 6 għas-6 Sena

Il-proċess kollu biex jintgħażlu l-kotba ħa sena. Fl-14 ta’ April 2009 deher l-avviż fil-Gazzetta tal-Gvern (nru 18,403) bl-isem “Sejħa għal Sottomissjoni ta’ Kotba għall-Kors tal-Lingwa Maltija għall-5 u s-6 Sena – Livell Primarju”. Il-kotba daħlu sat-28 ta’ dak ix-xahar stess u sadattant id-Direttorat ħatar bord ta’ esperti biex jagħżlu l-kotba. Dan il-bord kien magħmul minn għalliema fl-università u minn għalliema tal-5 u tas-6 Sena tal-primarja, immexxi minn uffiċjal fid-Direttorat. Il-bord fassal ċekkjatura biex jevalwa l-kotba u ltaqa’ tmintax-il darba.

Dawn il-kotba l-ġodda li se jidħlu fil-klassijiet tagħna se jkunu qed jieħdu post il-kotba Noli Noli (1, 2) u Nimxu Flimkien (9-12).

Għaldaqstant, b’sodisfazzjon, fil-klassijiet tal-primarja l-ilsien Malti qed nagħtuh nifs ġdid b’kotba ġodda li huma aktar attwali maż-żminijiet tal-lum u mat-tfal tagħna. Grazzi lil kull min ta sehmu fil-bord u nirringrazzja wkoll lill-pubblikaturi kollha li qed joffru lit-tfal tagħna riżorsi edukattivi sbieħ u ta’ kwalità tajba ħafna.

Nota: L-għalliema huma mitluba jgħarrfu lill-istudenti tagħhom biex ma jiktbux fuq dawn il-kotba. Dawn jinġabru fl-aħħar tas-sena skolastika biex jerġgħu jitqassmu fis-snin ta’ wara. Ara din iċ-ċirkulari dwar dan.

Ilsien it-Trabi

Posted on by

Illum il-ġurnata tisma’ ħafna Maltin ikellmu lit-tfal żgħar tagħhom bi lsien it-trabi (motherese) li ġej mill-Ingliż. Ngħidu aħna, tisma’: horsey, shoesy, u doggy.

Jekk inti tixtieq tkellem lit-tfal żgħar tiegħek bi lsien it-trabi, ftakar li l-ġenituri tagħna kienu jużaw magħna kliem bħal: tuttu (għal żiemel) u kukka (għal bajda). Jekk trid il-lista sħiħa agħfas hawnhekk. Jekk taf bi kliem ieħor, iktbilna u għaddihulna.

Ftakar li l-lingwa Maltija tibqa’ ħajja dment li inti tiddeċiedi tużaha.