Ballun Pinġut

Fl-okkażjoni tal-logħob tal-Ewro 2012, il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti – b’kollaborazzjoni mal-Għaqda Ġurnalisti Sports – nieda l-ktieb Ballun Pinġut ta’ Keith Attard. Fil-ktieb inġabar għadd ġmielu (930 b’kollox) ta’ espressjonijiet Maltin marbuta mal-logħba tal-futbol. L-awtur ġabar l-espressjonijiet kif semagħhom ħerġin b’mod naturali  minn fomm iż-żgħażagħ, huma u jilagħbu l-iskola u waqt it-taħriġ tal-klabbs. Ma’ dawn żied ukoll frażijiet oħra li semagħhom jingħadu mill-kummentaturi sportivi fuq il-mezzi tax-xandir.

Biex ix-xogħol ikun sewwa, kull kelma/espressjoni kkonfermaha ma’ numru ta’ informanti mill-iktar sitt kategoriji ewlenin tad-dinja tal-futbol: dik ta’ referì, plejer, kowċ, membru ta’ kumitat ta’ klabb, dilettant u ġurnalist. B’hekk l-użu ta’ kull espressjoni hemm xhieda tiegħu f’din il-pubblikazzjoni stess. L·awtur daħħal biss 10 espressjonijiet ġodda li ħass li kellu jipproponihom flok kliem ieħor li jintuża bl-Ingliż. Dawn jingħarfu sewwa għaliex huma indikati bil-kelma [proposta]. Illum, li b’riħet dan ix-xogħol kellu l-okkażjoni jaħdem ma’ xi ġurnalisti, l-awtur iħossu żgur li dawn se jiżnuhom bil-għaqal u, jekk jiswewlhom u jdoqqulhom, se jibdew iħaddmuhom.

Barra minn hekk, bl-għajnuna tal-Għaqda Ġurnalisti Sports, tneħħew dawk l-espressjonijiet li setgħu jinstemgħu dispreġjattivi fuq ix-xandir għax dan il-proġett fuq kollox sar bħala għajnuna għalihom għal meta jiġu biex jikkummentaw il-logħbiet.

Wara sentejn xogħol fuq din il-ġabra, l-awtur jifhem li xorta għad fadal x’jinġabar, għax l-ilsien Malti huwa akbar milli nimmaġinawh. Għalhekk, barra minn din il-pubblikazzjoni qed jibni ġabra oħra li jkun fiha l-kliem li tħalla barra, bil-ħsieb li dan imbagħad isib postu f’edizzjoni mkabbra.

Jekk trid tara l-ktieb idħol fis-sit tal-Kunsill tal-Malti. Jekk tixtieq tieħu sehem fid-diskussjoni li għaddejja fuq l-espressjonijiet tal-futbol tista’ tgħid tiegħek ukoll fil-paġna tal-Facebook ‘Ballun Pinġut’.

Prosit lill-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti u lill-awtur għal din il-pubblikazzjoni tassew sabiħa.

Ħatra ta’ Kapijiet tad-Dipartiment

Nifirħu lil Abijel Dingli u lil Sharon Micallef Cann li nħatru Kapijiet tad-Dipartiment tal-Malti fi ħdan id-Dipartiment tal-Kurrikulu u t-Tagħlim Elettroniku.

Sharon tgħallem fl-Iskola Sekondarja tal-Bniet, iż-Żejtun, li tagħmel mal-Kulleġġ San Tumas More. Abijel jgħallem fl-Iskola Sekondarja tal-Bniet tal-Mosta, fil-Kulleġġ Marija Reġina. Għalhekk, il-Kapijiet tad-Dipartiment tal-Malti li jaħdmu fit-taqsima tal-primarja u l-ħiliet bażiċi tal-ewwel sena sekondarja huma: Marlon Barbara, Ina Cutajar, Abijel Dingli u Sharon Micallef Cann.

Nirringrazzjawhom tal-ħidma kbira li qed iwettqu b’risq it-tagħlim ta’ lsienna.

Mistoqsija u Tweġiba 24

staqsiMinn Olvin Vella

Il-għala l-ewwel sentenza ta’ hawn taħt hi ħażina u t-tieni waħda hi tajba?

1. Baqa’ m’applikax minħabba li bqajt m’infurmajtux bl-avviż.
2. Baqa’ m’applikax minħabba li bqajt ma infurmajtux bl-avviż.

Kieku kellna llissnu ż-żewġ sentenzi, ninnutaw li l-“ma” tan-negattiv (mingħajr appostrofu) quddiem “infurmajtu” ma titqassar qatt. Fi kliem ieħor, ma nistgħux ngħidu “m’infurmajtux” jew “m’investiex”.

Għalhekk f’waħda mir-regoli tal-ortografija żdiedet nota importanti (hawn taħt bil-blu).

Qabel kliem li jibda bil-vokali, bil-għ jew bl-h, il-ma tan-negattiv tista’ tinkiteb sħiħa ma jew imqassra m’.
eż. ma hemmx / m’hemmx
      ma hawnx / m’hawnx
      ma għandux / m’għandux 
      ma hemiżx / m’hemiżx
      ma afdax / m’afdax

Nota: Dan ma jgħoddx għall-verbi ta’ nisel barrani li z-zokk tagħhom fil-Malti jibda bil-vokali i. Eż. ma infurmatx, ma interroganix. Deċiżjonijiet 1, regola 3.2.4

Tmexxija Effettiva

Fit-28 ta’ Mejju 2012, fl-Iskola Sekondarja tal-Bniet tal-Imrieħel, il-Prinċipal tal-Kulleġġ Santa Tereża, Dr Frank Fabri, nieda l-ktieb Tmexxija Effettiva ta’ Skejjel f’Kulleġġi – Kunsiderazzjonijiet f’Kuntest ta’ Bidla. Dan huwa l-ewwel ktieb bil-Malti li jiddiskuti u jirrifletti fuq it-tmexxija tal-iskejjel f’kulleġġi f’Malta.

Nifirħu lill-awtur tal-analiżi mirquma li għamel u talli għaraf ikompli jħaddem b’tant għaqal u ħila l-lingwa Maltija fl-għalqa edukattiva. Prosit tassew!

It-tieni sessjoni fuq l-ortografija

Fuq talba tal-għalliema, l-Akkademja tal-Malti flimkien mal-uffiċjali edukattivi tal-Malti David Agius Muscat, George Mifsud u David Muscat, bil-kollaborazzjoni tal-kapijiet tad-Dipartiment tal-Malti tal-Iskejjel tal-Knisja Phyllis Debono u Claire Zerafa, organizzaw it-tieni sessjoni ta’ tweġib għal mistoqsijiet dwar problemi fuq l-ortografija tal-Malti.

Din saret fit-18 ta’ Mejju 2012, mill-5.30pm sas-7pm, fiċ-Ċentru tal-Kurrikulu, il-Furjana. Il-kelliem kien is-Sur Carmel Azzopardi, il-President tal-Akkademja tal-Malti.  Tagħrif ieħor u aħbarijiet oħra dwar il-lingwa Maltija jistgħu jinkisbu minn dawn is-siti:

http://malti.skola.edu.mt
http://maltikurja.wordpress.com
http://www.akkademjatalmalti.com