Nistednukom tattendu għal taħdita li se jagħti Dr Michael Spagnol, lettur fid-Dipartiment tal-Malti tal-Università fuq il-morfoloġija verbali tal-Malti.
Din se ssir l-Erbgħa, 31 ta’ Ottubru, fil-5 ta’ filgħaxija, fl-Aula Magna, l-Università l-Antika, il-Belt.
Ara t-tagħrifa kollha f’din iċ-ċirkolari.
Din is-sena jaħbat it-300 anniversarju mit-twelid tal-Kanonku Ġan Piet Franġisk Agius de Soldanis (1712-1770). Kien l-ewwel wieħed li xandar kemm felaħ fuq l-ilsien Malti u kiteb fuq l-istorja, ir-reliġjon u l-kultura tal-Maltin.
Il-wirja
Bħalissa hemm wirja Għawdex fuq de Soldanis. Qed tittella’ l-Ministeru għal Għawdex, u se ddum miftuħa sat-23 ta’ Settembru 2012. L-istess wirja se tittella’ l-Biblijoteka Nazzjonali, il-Belt, fl-okkażjoni tal-Lejl Imdawwal fid-29 ta’ Settembru u tibqa’ miftuħa sal-11 ta’ Novembru 2012.
Fil-wirja qed jiġu ppreżentati l-manuskritti ta’ de Soldanis, xi sejbiet arkeoloġiċi sbieħ li semma f’xogħlijietu, u pitturi ta’ Favray li kien semmiehom fil-grammatika u fid-dizzjunarju. Aktar tagħrif fuq il-wirja ssibu minn hawn.
Il-mappa ta’ Għawdex
Min jattendi l-wirja jista’ jixtri kopja tal-mappa dettaljata ta’ Għawdex li nsibuha maħżuża fil-volum manuskritt ta’ de Soldanis, l-Istorja ta’ Għawdex.
Ktejjeb b’xejn għall-istudenti tar-raba’ klassi tas-sekondarja
Fil-ġimgħat li ġejjin se jitnieda ktejjeb għall-istudenti tas-sekondarja fuq de Soldanis. Dan il-ktejjeb bil-kulur se jingħata b’xejn lill-istudenti li jżuru l-wirja. Barra li miktub b’mod mexxej u mżewwaq b’pitturi tal-epoka, fih ukoll it-taħriġiet. Ideali għat-tħejjija tal-eżami taċ-ĊES.
Taħdita u ktieb ġdid
F’Novembru, il-President ta’ Malta se jorganizza lejla ta’ tifkira u matulha se jitnieda ktieb bi studji ġodda fuq de Soldanis.
Intervisti u qari fuq il-YouTube
Fuq il-YouTube nfetaħ stazzjon għal Agius de Soldanis. Fih issib 40 intervista ma’ storiċi u lingwisti, l-għaxar djalogi sbieħ ta’ de Soldanis moqrija u d-daħla tad-dizzjunarju tiegħu.
Ħajr lill-Ministeru għal Għawdex, il-Libreriji Maltin, il-Heritage Malta u d-Dipartiment tal-Malti fl-Università, li qed jikkollaboraw fil-proġett. Prosit ta’ din l-inizjattiva sabiħa.
—————————-
Ara wkoll l-istqarrija tal-Ministeru għal Għawdex u xi ritratti tal-wirja (DOI) u ċ-ċirkulari maħruġa mid-Dipartiment tal-Kurrikulu u t-Tagħlim Elettroniku.
Stedina għal versi sbieħ bil-Malti għat-tfal iż-żgħar
Id-Dipartiment tal-Kurrikulu u t-Tagħlim Elettroniku tad-Direttorat għal Kwalità u Standards fl-Edukazzjoni u l-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti qegħdin jaħdmu id f’id fuq proġett ġdid li għandu jwassal l-ilsien Malti bl-aktar mod pjaċevoli u informali għand l-istudenti fl-iżgħar etajiet.
Għalhekk waqqfu Kumitat flimkien u qed jistiednu lil kull min għandu poeżiji jew lirika ta’ kanzunetti jew għanjiet lesti bil-Malti għat-tfal sa ħames snin u jixtieq jipparteċipa, biex jissieħeb f’dan il-proġett ta’ ġid għall-futur ta’ lsienna. Il-Kumitat tal-Proġett tal-Mużika se jistħarreġ il-versi li jintbagħtulu, bil-ħsieb li dawk l-aktar addattati tinħadem mużika xierqa għalihom. Il-kanzunetti mbagħad jixxandru fil-YouTube u jinħarqu fuq diska kompatta li titqassam fil-klassijiet tal-kinder u tas-snin bikrin.
Il-versi jistgħu jkunu fuq temi ħfief u bażiċi li jidħlu fil-ħajja taż-żgħar u jintroduċuhom għall-ambjent naturali u l-ħajja soċjali ta’ madwarhom. Fost is-suġġetti nsemmu: l-istaġuni, l-ismijiet tax-xhur u l-jiem tal-ġimgħa, it-temp, il-ħwejjeġ, il-festi ta’ matul is-sena (bħall-Karnival, l-Għid u l-Milied) u tal-irħula, in-numri, l-ittri tal-alfabett u l-ħsejjes tagħhom, il-partijiet tal-ġisem u movimenti bihom, il-kuluri, il-forom u l-qisien, l-annimali, il-familja, il-ħaddiema u x-xogħlijiet, karattri veri jew mistħajla li jappellaw għat-tfal, il-ġugarelli, l-istrumenti mużikali, il-mezzi tat-trasport, il-logħob, u l-affarijiet mistħajla tal-ħolm.
Dawn it-temi qed jingħataw biss bħala indikazzjoni u mhux bħala limitazzjoni, għax il-Kumitat se jikkonsidra kull tema li tkun addattata għal dik l-età. Il-versi li jintbagħtu għandhom jirrispettaw dawn il-punti:
Il-Kumitat tal-Proġett tal-Mużika mhux qed jintrabat li jmexxi ’l quddiem il-versi kollha li jirċievi, imma dawk biss li jkunu addattati u ta’ kwalità. Id-drittijiet tal-versi jibqgħu tal-awturi tagħhom u l-ismijiet tagħhom jibqgħu jidhru/jissemmew kull fejn ikunu stampati jew jinstemgħu.
Dan mhuwiex proġett bi skop ta’ qligħ imma ta’ tixrid b’xejn ta’ materjal tajjeb għall-edukazzjoni. Għalhekk ma jista’ jingħata l-ebda ħlas lill-kittieba tal-versi li jintgħażlu.
Il-versi għandhom jaslulna sal-21 ta’ Settembru 2012 (data estiża) u għandhom jintbagħtu f’dan l-indirizz. Il-versi li ma jitqisux addattati għal dal-proġett jintbagħtu lura lill-awturi tagħhom malli tittieħed id-deċiżjoni dwarhom, u l-Kumitat qed jassigura li ma jsir l-ebda użu minnhom.
Inħeġġuk tieħu sehem f’dan il-proġett biex l-ilsien sabiħ tagħna nibqgħu nisimgħuh jitkanta fl-iskejjel, fid-djar u fil-mezzi tal-komunikazzjoni tagħna.
L-Uffiċjali Edukattivi tal-Malti tal-Primarja jixtiequ jkompli jxerrdu l-imħabba lejn il-qari. Filwaqt li jħeġġu lill-ġenituri jieħdu lil uliedhom regolarment fil-libreriji biex jissellfu l-kotba matul il-vaganzi tas-sajf, bħala għajnuna qegħdin joffru lista tal-kotba tal-qari bil-Malti lill-ġenituri biex tintbagħat flimkien mar-riżultat tal-eżamijiet tal-aħħar tas-sena jew ma’ korrispondenza oħra mill-iskola, ħalli jkunu jistgħu jagħżlu minnha kotba tal-qari addattati għal uliedhom. Fil-lista, il-kotba huma maqsumin skont is-snin tal-primarja. Hekk il-ġenituri jkunu jistgħu jagħżlu l-kotba mil-lista skont l-età u l-ħila tat-tfal.
Nissuġġerixxu li l-istudenti jirċievu l-lista tal-kotba tas-sena li kienu fiha u tas-sena li se jitilgħu fiha biss. Il-lista tista’ tintbagħat lill-ġenituri bil-posta tradizzjonali jew bil-posta elettronika.
Jekk ikun hemm ġenituri li jkunu jixtiequ l-lista sħiħa, jistgħu jarawha minn hawn.
Il-lista tiġbor l-ismijiet tal-kotba li ġew aċċettati minn bordijiet ta’ edukaturi maħtura mid-Dipartiment tal-Kurrikulu u t-Tagħlim Elettroniku f’dawn l-aħħar erba’ snin. Il-bordijiet ikunu magħmula minn għalliema tal-primarja, rappreżentanti tal-Fakultà tal-Edukazzjoni tal-Università ta’ Malta, id-Dipartiment tal-Malti tal-Università, il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti, il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb u d-Dipartiment tal-Kurrikulu u t-Tagħlim Elettroniku. Il-kotba jintgħażlu fuq bażi ta’ din iċ-ċekkjatura bi kriterji standard.
Inħeġġu lill-iskejjel u lill-għalliema jagħżlu wkoll minn dawn il-kotba għall-qari supplimentari fil-klassi għal matul is-sena skolastika li jmiss.
Fl-okkażjoni tal-logħob tal-Ewro 2012, il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti – b’kollaborazzjoni mal-Għaqda Ġurnalisti Sports – nieda l-ktieb Ballun Pinġut ta’ Keith Attard. Fil-ktieb inġabar għadd ġmielu (930 b’kollox) ta’ espressjonijiet Maltin marbuta mal-logħba tal-futbol. L-awtur ġabar l-espressjonijiet kif semagħhom ħerġin b’mod naturali minn fomm iż-żgħażagħ, huma u jilagħbu l-iskola u waqt it-taħriġ tal-klabbs. Ma’ dawn żied ukoll frażijiet oħra li semagħhom jingħadu mill-kummentaturi sportivi fuq il-mezzi tax-xandir.
Biex ix-xogħol ikun sewwa, kull kelma/espressjoni kkonfermaha ma’ numru ta’ informanti mill-iktar sitt kategoriji ewlenin tad-dinja tal-futbol: dik ta’ referì, plejer, kowċ, membru ta’ kumitat ta’ klabb, dilettant u ġurnalist. B’hekk l-użu ta’ kull espressjoni hemm xhieda tiegħu f’din il-pubblikazzjoni stess. L·awtur daħħal biss 10 espressjonijiet ġodda li ħass li kellu jipproponihom flok kliem ieħor li jintuża bl-Ingliż. Dawn jingħarfu sewwa għaliex huma indikati bil-kelma [proposta]. Illum, li b’riħet dan ix-xogħol kellu l-okkażjoni jaħdem ma’ xi ġurnalisti, l-awtur iħossu żgur li dawn se jiżnuhom bil-għaqal u, jekk jiswewlhom u jdoqqulhom, se jibdew iħaddmuhom.
Barra minn hekk, bl-għajnuna tal-Għaqda Ġurnalisti Sports, tneħħew dawk l-espressjonijiet li setgħu jinstemgħu dispreġjattivi fuq ix-xandir għax dan il-proġett fuq kollox sar bħala għajnuna għalihom għal meta jiġu biex jikkummentaw il-logħbiet.
Wara sentejn xogħol fuq din il-ġabra, l-awtur jifhem li xorta għad fadal x’jinġabar, għax l-ilsien Malti huwa akbar milli nimmaġinawh. Għalhekk, barra minn din il-pubblikazzjoni qed jibni ġabra oħra li jkun fiha l-kliem li tħalla barra, bil-ħsieb li dan imbagħad isib postu f’edizzjoni mkabbra.
Jekk trid tara l-ktieb idħol fis-sit tal-Kunsill tal-Malti. Jekk tixtieq tieħu sehem fid-diskussjoni li għaddejja fuq l-espressjonijiet tal-futbol tista’ tgħid tiegħek ukoll fil-paġna tal-Facebook ‘Ballun Pinġut’.
Prosit lill-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti u lill-awtur għal din il-pubblikazzjoni tassew sabiħa.
